İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından her ay düzenli olarak açıklanan Türkiye İmalat Sektörü Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), Nisan 2026 dönemi itibarıyla ekonomik faaliyetlerdeki ciddi yavaşlamayı gözler önüne serdi. Mart ayında 47,9 seviyesinde bulunan manşet PMI verisi, nisan ayında 45,7 seviyesine gerileyerek sektörün ikinci çeyreğe oldukça sancılı bir başlangıç yaptığını kanıtladı. Bu düşüş, imalat sanayi faaliyet koşullarında Eylül 2024'ten bu yana gözlenen en sert bozulma olarak kayıtlara geçti. Ekonomik büyümenin öncü göstergesi kabul edilen bu anket sonuçları, Türk sanayicisinin hem iç hem de dış pazarlarda karşılaştığı zorlukları net bir şekilde ortaya koydu.
Anket verilerinin detaylarına inildiğinde, üretim tarafındaki daralmanın Covid-19 pandemisi döneminden bu yana görülen en yüksek hıza ulaştığı görülüyor. Toplam yeni siparişlerdeki düşüş ivmesi mart ayına göre hız kazanırken, yeni ihracat siparişlerindeki gerileme de üreticilerin elini kolunu bağladı. Özellikle Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin ve savaşın, lojistik süreçler ile hammadde tedariki üzerindeki olumsuz etkisi tüm sektörde hissedilmeye başlandı. Tedarikçi teslimat sürelerinde Şubat 2023’ten beri yaşanan en büyük aksamalar, üretim bandındaki verimliliği doğrudan tehdit eder hale geldi.
Türkiye ekonomisi için kritik bir öneme sahip olan bu veriler, 25 aydır süregelen yavaşlama eğiliminin neden bu kadar dirençli olduğunu da sorgulatıyor. Geçmiş dönemlerle kıyaslandığında, Eylül 2024 seviyelerine geri dönülmesi, sanayi üretiminde yapısal bir tıkanıklığın işareti olarak yorumlanıyor. Enflasyonist baskıların nihai ürün fiyatlarını son iki yılın en yüksek seviyesine taşıması, hem üreticiyi hem de tüketiciyi sıkıştırıyor. Girdi maliyetlerindeki artışın üst üste beşinci ay sürmesi, firmaların finansal sürdürülebilirliklerini koruma çabalarını da sekteye uğratıyor.
Sektör temsilcileri ve anket katılımcıları, özellikle akaryakıt ve petrol maliyetlerindeki artışın savaş kaynaklı olduğunu vurgulayarak maliyet baskısının yönetilemez bir noktaya geldiğini ifade ediyor. Firmalar, yeni sipariş alımındaki düşüşe paralel olarak istihdam seviyelerini ve satın alma faaliyetlerini ciddi ölçüde azaltmak zorunda kalıyor. Özellikle girdi stoklarındaki son altı yılın en sert düşüşü, imalatçıların geleceğe dair beklentilerinin ne kadar karamsar olduğunu gösteriyor. Tedarik zincirindeki bu kırılganlık, sanayi üretiminin kısa vadede toparlanmasının önündeki en büyük engellerden biri olarak öne çıkıyor.
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, Nisan ayı verilerini değerlendirirken Orta Doğu’daki savaşın Türk imalat sektörü üzerindeki tahribatının arttığına dikkat çekiyor. Harker, firmaların talebi canlı tutmakta zorlandığını ve özellikle dış pazarlardaki durgunluğun üretim kapasitesini doğrudan aşağı çektiğini belirtiyor. Uzmanlar, girdi maliyetlerindeki bu keskin yükselişin fiyat istikrarını bozduğunu ve firmaların rekabet gücünü zayıflattığını ifade ediyor. Piyasa analistleri ise bu tür bir daralma ortamında, firmaların nakit akışını korumak için stok eritmeye devam edeceğini öngörüyor.
Önümüzdeki dönemde imalat sanayi faaliyetlerinin yeniden ivme kazanması için jeopolitik risklerin azalması ve küresel talep koşullarının iyileşmesi bekleniyor. Sanayiciler, girdi maliyetlerindeki bu sert artışın durulması için makroekonomik istikrarın yeniden tesis edilmesini beklerken, hükümetin destek paketlerinin önemine vurgu yapıyor. Okuyucularımızın ve yatırımcıların, önümüzdeki aylarda açıklanacak olan PMI verilerini yakından takip etmeleri, sektördeki gidişatın yönünü anlamak adına büyük önem taşıyor. Ekonomik verilerdeki bu kırılgan seyir, Türkiye'nin üretim üssü olma vizyonunu korumak için daha fazla yapısal reforma ihtiyaç duyduğunun altını çiziyor.